Łysienie plackowate jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty włosów. Jest to choroba przewlekła, o podłożu autoimmunologicznym i zapalnym przebiegu. Zmiany obserwowane są jako charakterystyczne łyse placki na głowie, rzadziej innych obszarach ciała.
Choroba pojawia się najczęściej w młodym wieku – początek łysienia plackowatego przypada przed 30. rokiem życia. Walka z tą dolegliwością jest uciążliwa i żmudna, ale dzięki nowoczesnym metodom trychologii, jest możliwa.

Przyczyny łysienia plackowatego

Łysienie plackowate

Przyczyny łysienia plackowatego nie są dokładnie znane. Uważa się jednak, że największe, bezpośrednie znaczenie mają czynniki autoimmunologiczne – układ odpornościowy pacjenta atakuje mieszki włosowe, uznając je za coś obcego. W efekcie pojawiają się zmiany zapalne, które wywołują utratę włosów. Łysienie plackowate u dzieci przyczyny ma takie same, jak w przypadku dorosłych – tutaj również główną rolę odgrywają czynniki autoimmunologiczne.
Podłoże autoimmunologiczne wiąże się z występowaniem tego typu łysienia równolegle z innymi chorobami autoimmunologicznymi, jak chociażby zapalenie tarczycy, bielactwo, czy atopowe zapalenie skóry.

W przypadku tej dolegliwości istotne jest również obciążenie genetyczne - chorobę można dziedziczyć. Niektórzy specjaliści uważają, że nie bez znaczenia jest wpływ hormonów, a także silne napięcia nerwowe i stres.

Objawy łysienia plackowatego

Łysienie plackowate początki ma najczęściej przed 30. rokiem życia, przy czym im szybciej pojawi się ta dolegliwość, tym trudniej z nią walczyć. Utrata włosów widoczna jest najczęściej w obrębie głowy, ale problem może pojawić się również w innych obszarach (np. łysienie plackowate na brodzie). Początkowo pojawia się jedno ognisko, o okrągłym kształcie i wielkości monety. Z czasem można obserwować kolejny punkty, których średnica waha się od około 5 do 10 cm. Szacuje się, że około 14-25% chorych traci włosy z całego obszaru głowy.
W przypadku łysienia plackowatego mówi się o tzw. włosach wykrzyknikowych. Są to krótkie włosy, wokół łysego ogniska, których końcówki są ciemniejsze i grubsze od nasady.
Co istotne, choć łysienie plackowate jest chorobą zapalną, to nie obserwuje się objawów typowych dla stanów zapalnych, jak np. rumień. Niektórzy pacjenci odczuwają swędzenie. W bardzo zaostrzonych przypadkach pacjenci obserwują również zmienioną tkankę w okolicy paznokci.
U niektórych chorych po około 3 – 6 miesiącach włosy zaczynają odrastać. Początkowo są bardzo jasne, ale na przestrzeni kilku tygodni odzyskują swój naturalny kolor. Zdarza się jednak, że takie włosy ponownie wypadają.

Rodzaje łysienia plackowatego

Ze względu na tu, jaką formę przyjmuje łysienie plackowate wyróżnia się następujące rodzaje:

  • łysienie plackowate całkowite: plackowate łysienie całkowite następuje, gdy następuje utrata włosów z całego obszaru głowy,
  • łysienie plackowate ogniskowe: ogniska łysienia znajdują się w obrębie jednej partii ciała,
  • łysienie plackowate uogólnione: utrata włosów dotyczy całego obszaru ciała,
  • łysienie plackowate złośliwe: łysienie złośliwe wyróżnia się nieodrastaniem włosów,
  • łysienie plackowate wężykowate (inaczej łysienie plackowate obrzeżne): łyse partie tworzą pas wokół głowy zajmując okolice potyliczne, czołowe i skroniowe,
  • łysienie plackowate pasmowate: włosów ubywa od środka głowy, do zewnątrz,
  • łysienie plackowate rozlane: łysienie rozlane pojawia się, gdy nie można wyodrębnić poszczególnych ognisk. Łysienie rozlane objawy na pierwszy rzut oka może mieć podobne do innych rodzajów (np. łysienie plackowate).

Badania

Łysienie plackowate

W przypadku podejrzenia wystąpienia łysienia plackowatego należy zgłosić się do specjalisty trychologa (kosmetolog lub dermatolog). Taka osoba jest najczęściej już na podstawie wywiadu stwierdzić, czy faktycznie mamy do czynienia z tą chorobą. Chcąc uzyskać dokładniejsze informacje, przed wdrożeniem leczenia, wykonuje się bardziej szczegółowe testy. Nowoczesna trychologia bazuje w tym względzie przede wszystkim na takich rozwiązaniach, jak Trichogram oraz Trichoskopia. Pacjent może również zostać poproszony o wykonanie badań krwi. Najczęściej jest to morfologia, poziom żelaza i witamin.

Badanie Trichogram polega na pobraniu próbek włosów, które następnie zostają wysłane do laboratorium. Tam badane są pod kątem genetycznych skłonności do większego wypadania i łamliwości. Trichoskopia polega na obejrzeniu skóry głowy za pomocą dermatoskopu.

Wykonywane są również zdjęcia, które także wysyła się do laboratorium. Analizuje się górną część mieszków, łodygi włosów oraz naczynka krwionośne.

Jak leczyć łysienie plackowate?

W przypadku takich chorób, jak łysienie plackowate, leczenie powinno odbywać się pod okiem specjalisty. Kosmetolog trycholog jest w stanie precyzyjnie zdiagnozować problem, określić jego skalę i poznać indywidualne uwarunkowania. Im szybciej podejmie się kurację, tym bardziej zadowalające efekty można uzyskać. Warto jednocześnie pamiętać, że nie istnieją na łysienie plackowate leki doustne, jak np. tabletki. Dostępne są miejscowe leki na łysienie plackowate (kremy i maści), ale specjaliści nie są zgodni co do ich skuteczności. Jednakże, można skutecznie walczyć z tą dolegliwością. Istnieje bowiem cały wachlarz zabiegowych rozwiązań na leczenie łysienia plackowatego:

  • terapia UVA/UVB/PUVA: stosowana jest właśnie przede wszystkim u osób z łysieniem plackowatym. Zabiegi polegają na działaniu na skórę głowy za pomocą światła. Zabiegi są bezbolesne i nieinwazyjne,
  • mezoterapia: jest to grupa zabiegów polegająca na podaniu śródskórnym lub podskórnym odpowiednich koktajli odżywczych. Wyróżnić można mezoterapię igłową, mikroigłową oraz bezigłową. W ramach mezoterapii igłowej substancje aktywne podawane są za pomocą kaniuli (specjalnej igły). Do mezuterapii mikroigłowej używa się urządzenia Dermapen/Mezopen. Przypomina ono długopis, którego głowicę pokryto niewielkimi igłami, za pomocą których podaje się koktajl odżywczy. Skorzystać można także z mezoterapii bezigłowej, do której przeprowadzenia wykorzystuje się urządzenie Dermojet. W ramach wszystkich rodzajów mezoterapii najczęściej podaje się osocze bogatopłytkowe, które wcześniej pobiera się od pacjenta, lub kortykosteroid Triamcinolone acetonide (preparat Kenalog),
  • Karboksyterapia Reology2: zabieg polega na śródskórnym lub podskórnym podaniu dwutlenku węgla. W efekcie dochodzi do rozszerzenia naczynek oraz powstania nowych,
  • Kriomasaż Cryo-S: jest zabiegiem polegającym na podaniu podtlenku azotu, co skutkuje znacznym ochłodzeniem tkanek. Proces ten pobudza odnowę biologiczną,
  • Dr.CYJ Hair Filler: są to zabiegi polegające na podaniu inekcyjnym koktajlu odżywczego, którego receptura opiera się na wyjątkowej kompozycji siedmiu peptydów oraz kwasu hialuronowego.

W zależności od szeregu indywidualnych uwarunkowań, w tym rodzaju łysienia plackowatego (np. łysienie rozlane) leczenie zawsze ustalane jest przez kosmetologa trychologa lub dermatologa trychologa. Specjalista na podstawie wywiadu z pacjentem oraz wyników badań dobiera najlepsze rozwiązanie. W przypadku wszystkich metod wspomnianych powyżej wymagane jest wykonanie serii zabiegów, a ich dokładną ilość i częstotliwość także ustala specjalista.

Łysienie plackowate u dzieci – jak leczyć?

Łysienie plackowate u dzieci jest o tyle problematyczne, że nie można wdrożyć tych samych kuracji, co u osób dorosłych. Nie istnieje specjalny lek na łysienie plackowate dla dzieci. Wszystko zależy od wieku pacjenta oraz wielu indywidualnych uwarunkowań. Terapia musi być skuteczna, a jednocześnie całkowicie bezinwazyjna. Dlatego w takim wypadku nie można działać na własną rękę, a powinno się od razu skonsultować ze specjalistą.

Łysienie plackowate - leczenie naturalne i domowe

Walka z tą dolegliwością w domowych warunkach, bez konsultacji ze specjalistą nie jest efektywna. Nie istnieją na łysienie plackowate leki bez recepty. Niektóre osoby posiłkują się metodami naturalnymi. Stosują na łysienie plackowate leczenie moczem, aloesem lub ziołami. W wielu wypadkach jest to jednak za mało i o ile np. stosowanie soku z aloesu może wspierać profesjonalne leczenie, to nie przyniesie satysfakcjonujących efektów.

Podsumowanie

Plackowate łysienie to uciążliwa dolegliwość, z którą można jednak skutecznie walczyć. Warunkiem jest podjęcie zdecydowanych kroków. Nie zadziałają tu półśrodki. Konieczne będzie skonsultowanie się ze specjalistą, który na podstawie drobiazgowej diagnostyki zastosuje nowoczesne, indywidualnie dobrane metody leczenia.

Bibliografia:

1. Randall VA. Is Alopecia areata an autoimmune disease? Lancet, 2001
2. Gilhar A, Shalaginov R, Assay B, et al. Alopecia areata is a T-lymphocytes mediated autoimmune disease: lesional human T-lymphocytes transfer Alopecia areata to human skin grafts on SCID mice. J Invest Dermatol, 1999
3. Whiting D. The histopathology of Alopecia areata in vertical and horizontal sections. Dermatol Therapy, 2001
4. Bolduc C, Shapiro J. The treatment of alopecia areata. Dermatol Therapy, 2001
5. Aita V, Christiano A. The genetics of alopecia areata. Dermatol Therapy, 2001
6. Adamczyk K., Samborska M., Brzezińska-Wcisło L.: Choroby włosów u dzieci. Dermatol Prakt, 2016
7. Bergler-Czop B.: Łysienie plackowate. [w:] Choroby włosów i skóry owłosionej. L. Brzezińska-Wcisło (red.), Termedia, Poznań, 2015
8. Brzezińska-Wcisło L.: Najczęstsze choroby owłosionej skóry głowy u dzieci. [w:] Choroby włosów i skóry owłosionej. L. Brzezińska-Wcisło (red.), Termedia, Poznań, 2015
9. Łuczak M., Łuczak T., Cieścińska C., Czajkowski R.: Leczenie ogólne łysienia plackowatego. Przegl Dermatol, 2013
10. MacDonald, Hull S.P., Wood M.L., Hutchinson P.E., Sladden M., Messenger A.G.: Wytyczne dotyczące postępowania terapeutycznego w łysieniu plackowatym. Dermatologica, 2004
11. Kim D.H., Lee J.W., Kim I.S., Choi S.Y., Lim Y.Y., Kim H.M., et al.: Successful treatment of alopecia areata with topical calcipotriol. Ann Dermatol, 2012
12. Al-Mutairi N.: 308-nm excimer laser for the treatment of alopecia areata in children. Pediatr Dermatol, 2009
13. Tabara K., Bienias W., Jędrowiak A., Wojciechowska A., Tomaszewska K., Kaszuba A.: Aktualności w leczeniu łysienia plackowatego. Dermatol Prakt, 2016